امروز : سه شنبه ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ ساعت ۰۶:۰۰
دکتر علیرضا گائینی

چگونه خطر ابتلا به سالمونلا را در طیور پرورشی کاهش دهیم ؟

بر اساس برآوردهای صورت پذیرفته ، بیش از ۲۵۰۰ سروتایپ مختلف از باکتری سالمونلا وجود دارد . اما علارغم این گستردگی ، تنها تعداد اندکی از این سروتایپ ها سبب رخداد مشکلات در طیور میشوند .
چگونه خطر ابتلا به سالمونلا را در طیور پرورشی کاهش دهیم ؟
دوشنبه | ۱۳۹۷/۱۲/۱۳ - ۱۰:۰۵ |
کد خبر : ۳۰۶ |
مقاله علمی روز

برخی از سروتایپ های یاد شده توانایی آن را دارند تا به صورت عمودی منتقل شوند و برخی نیز ، به صورت افقی آلودگی ایجاد میکنند .

اما سوال اساسی این است که چگونه میتوان از رخداد این خطر بالقوه در محصولات طیور عرضه شده به بازار جلوگیری نمود ؟

سالمونلا نوعی باکتری گرم منفی است که برای گونه های مختلف پستانداران و پرندگان ، در سرتاسر جهان ، بیماری زا میباشند . اما در این بین ، تنها دو سروتایپ گالیناروم و پلوروم باعث رخداد علائم بالینی در طیور میشوند و مسبب بروز بیماری های تیفوئید پرندگان و پلوروم هستند .

از سوی دیگر ، سایر سروتایپ هایی که به عنوان گروه پاراتیفوئید شناخته می شوند و بیش از ۲۵۰۰ گونه هستند ، می توانند طیور را بدون ایجاد هیچگونه علائمی ، آلوده نمایند . این آلودگی نیز ممکن است از طریق محصولات تولیدی به بازار مصرف منتقل شده و مسمومیت غذایی را حادث گردد .

اما معضل مشترکی که در این بین وجود دارد ، زیان های اقتصادی متعاقب چنین درگیری میباشد . سالمونلا گالیناروم و سالمونلا پلوروم ، مرگ و میر و عملکرد طیور را هدف می گیرد ، حال آن که سایر سویه ها ، ایمنی محصولات تولیدی را در بازار مصرف ، به خطر می اندازند .

 

انتقال بیماری به محصولات تولیدی طیور

انتقال گروه تیفوئید میان پرندگان ، به صورت افقی با تماس مستقیم از پرندگان آلوده به پرندگان حساس و یا به صورت عمودی و از طریق تخم مرغ صورت می پذیرد .

این نکته را به خاطر داشته باشید که تعدادی از اعضای گروه پاراتیفوئید ممکن است بدون ایجاد هیچگونه اختلالی ، به اندامهای داخلی پرندگان نفوذ کنند . این مورد خاص ، غالبا در سروتایپ هایی چون سالمونلا انتریتیدیس ، سالمونلا هیدلبرگ ، سالمونلا تیفی موریوم و یا سالمونلا هادار شایع تر بوده و متاسفانه همین سویه ها با شیوع و رخداد بیماری در انسان نیز ، ارتباط دارند .

اما برخی از سروتایپ های این باکتری ، به صورت عمودی به نتاج منتقل شده و از این مسیر ، جوجه هایی تولید میشوند که از لحظه نخست زندگی با این جرم بیماری زا درگیر است .

در این میان ، سویه های کمتر تهاجمی نیز وجود دارند که در دستگاه گوارش پرنده فعالیت میکنند و معمولا با عوامل مکانیکی مانند خوراک ، تجهیزات و وسایل نقلیه وارد گله میشوند .

با توجه به وجود گستره وسیعی از انواع سروتایپ های درگیر و منابع مختلف عفونت ، اتخاذ استراتژی هایی به منظور پیشگیری از خطر ابتلا به گله ها ضروری است . این در حالی است که با توجه به آسیب های اقتصادی شدید برخی سروتایپ ها و یا تاثیر آنها بر سلامت و بهداشت عمومی ، ریشه کنی آنها در مناطق مختلف نیز در دستور کار بسیاری از محققین قرار گرفته است .

 در این بین ، ریشه کنی برخی سروتایپ هایی که در دستگاه تولیدمثل پرندگان حضور دارند ، نیازمند کنترل دقیق تولیدات است و در آن دسته از سویه هایی که در روده ها حضور دارند ، ریشه کنی ، مستلزم کنترل شدید عوامل محیطی چون جوندگان ، مگس ها ، خوراک ، حیوانات خانگی و ... میباشد .

 

استراتژی های پیشگیری از گسترش بیماری :

بهداشت و ضدعفونی : قبل از ورود گله جدید ، تمامی ساختمان ها و تجهیزات بایستی به خوبی ضدعفونی و پاکسازی شوند . این فرآیند در صورتی که گله قبلی با این باکتری درگیر بوده است ، نیازمند تاکید بیشتری خواهد بود . 

کارایی این عملیات نیز باید با سنجش دقیق میزان باکتری در سطوح و به صورت کمی انجام پذیرد .

 

کنترل آفات :

آلپیتوبیس دیپرینوس یا سوسک بستر از جمله عوامل تاثیرگذار خطرناک این بخش است چرا که میتواند در خصوص بیماری و باکتری سالمونلا در نقش میزبان عمل کند . از اینرو همیشه قبل از اجرای عملیات ضدعفونی ، سم پاشی برعلیه چنین حشراتی در دستور کار قرار گیرد تا مانع از ورود و یا انتقال چنین معضلتتی به گله بعدی شود .

همچنین لازم است تا مزرعه ، برنامه ایی مناسب برای کنترل جوندگان و پرندگان وحشی داشته باشد . در این مسیر تله گذاری و اقداماتی از این دست ، کمک خواهد کرد .

 

کنترل تردد افراد :

کارگران مزرعه ، عاملی کلیدی در موفقیت برنامه کنترل سالمونلا هستند . این افراد بایستی با همه استانداردهای بیولوژیک در مزارع آشنا بوده و آنها را به کار بندند .

عدم تماس این پرسنل طی ساعات کاری و یا خارج از آن با سایر پرندگان ، نقشی حیاتی را ایفا خواهد نمود .

توجه داشته باشید که سرمایه گذاری در آموزش و اجرای اقدامات در این بخش بسیار مفید است چرا که محققین بر این باورند ، اکثر شکست های روی داده در روند کنترل این باکتری از اشتباهات فردی پرسنل نشات گرفته است .

 

پیشگیری از آلودگی خوراک :

خوراک میتواند منبع مهمی از ورود آلودگی به گله باشد . خود نهاده ها و گرد و غبار ، از منابع رایج رخداد این آلودگی در طیور پرورشی هستند . 

اگرچه در مسیر تهیه خوراك پلت و گرانوله ، تقريبا تمام باكتري هاي موجود در خوراك از بين مي رود ، ولیکن حشرات ، گرد و غبار و یا حتی آلودگی تجهیزاتی چون سیلوها و سیستم انتقال دان ، بازهم میتوانند رخداد و شیوع این باکتری را حادث شوند .

مطالعات متعددی موید این موضوع میباشند که آلودگی با سالمونلا ، با مدیریت ضعیف و شرایط محیطی ارتباطی مستقیم دارد . پاکسازی و ضد عفونی سالنهای تولید و محیط اطراف بایستی اقدامی همیشگی باشد و بهره گیری از اصول HACCP و انواع ضدعفونی کننده ها در این مسیر ، میتواند راهگشا باشد .

این نکته را به خاطر داشته باشید که مزارع هچری در صورت عدم مدیریت مناسب ، میتوانند به کارخانه تولید این باکتری مبدل شوند .

یک جوجه آلوده با این باکتری ، طی چند ساعت میتواند مقادیر زیادی از این باکتری را دفع نماید ‌و سبب درگیری سایرین شود . از اینرو ، ضدعفونی تخم مرغها ، اجتناب از گرمخانه گذاری تخم مرغهای مثبت و منفی در یک دستگاه هچر از جمله اقدامات اولیه در این بخش میباشد .

 

بهره گیری از واکسن ها : 

واکسیناسیون ، ابزاری مفید برای جلوگیری و یا کنترل عفونت ناشی از سالمونلا می باشد . در حال حاضر ، دو گروه از واکسن ها وجود دارد : واکسن های کشته و زنده . 

عموما این واکسن ها ، سروتایپ های خاص و محدودی را پوشش می دهند . موضوعی که میتوان نقطه ضعف در این بخش محسوب نمود .

توجه داشته باشید ، در اکثر موارد ، آن دسته از برنامه های واکسیناسیونی برای پرورش دهندگان مفید خواهد بود که شامل ترکیبی از واکسن های زنده و کشته بوده و توان آن را داشته باشد تا ایمنی سلولی و همورال را به صورت تومان تحریک کند .

در حال حاضر ، واکسیناسیون نیمچه های گوشتی در اروپا محدود و اغلب مشتمل بر واکسن های زنده و سروتیپ های خاص است . با این وجود ، به دلایل متعددی که غالبا بر پایه ایمنی غذایی استوار است ، اتحادیه اروپا ، استفاده از واکسن را در روند تولید محصولات طیور ، قویا پبشنهاد داده است .

بهره گیری از پروبیوتیک ها و سایر مواد افزودنی : پروبیوتیک ها در حال مبدل شدن به ابزاری مهم و مفید در روند مبارزه با این باکتری است . بر اساس نتایح مطالعاتی که اخیرا توسط محققین صورت پذیرفته است ، بهره گیری از این محصولات ، میتواند نقشی موثر را در این زمینه داشته باشد . از سوی دیگر ، استفاده مداوم از اسیدهای آلی نیز میتواند به عنوان جایگزین در برنامه های پیشگیری مورد استفاده قرار گیرد .

 

نتیجه گیری:

پیشگیری ، بهترین ابزار برای کنترل رخداد سالمونلا است . با این وجود ، مهم است تا با طراحی و اجرای برنامه هایی منظم ، به کنترل متناوب این رخداد در کشورهای مختلف ، پرداخته شود .

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 10 حرف باشد
  • اولین نظر را شما بدهید

مقاله علمی روز

مجلات داخلی صنعت طیور

آخرین رویدادها

مجلات بین المللی صنعت طیور